Deel 7.
De Mankamer Born, beheer en administratie van leengoederen in de Gulikse tijd, 1992 [222 p.]
D.J.J. Lauwers
Deze monografie beschrijft de geschiedenis van de mankamer Born. De mankamer beheerde de leengoederen die van oudsher afhingen van het kasteel van Born. Deze waren door de heer van het kasteel Born (dus de heren van Born en hun opvolgers, de hertogen van Gulik) in leen gegeven aan hun leenmannen, bijvoorbeeld wegens verdiensten. Zij moesten hem als tegenprestatie ‘met paard en harnas’ volgen in de strijd. De archieven van deze instelling worden tegenwoordig bewaard in het Landesarchiv Nordrhein-Westfalen te Duisburg, en zijn veelal in kopievorm te raadplegen in het RegioArchief Sittard-Geleen.
Deze studie geeft eerst een uitvoerige inleiding over wat een mankamer was, welke taken deze had, en over haar functionarissen. Aangegeven wordt dat de oorsprong van de Bornse mankamer al in de voor-Gulikse periode ligt, en dat er een speciale relatie was tussen Born en Boslar. Dan worden de soorten lenen besproken (grote lenen en kleine of kluppellenen). Verder de leenverheffingsceremonie en de leendiensten, steeds aan de hand van voorbeelden uit de mankamer Born. Uitvoerig komt aan de orde de strijd tussen de mankamer en de hertogelijke kanselarij die probeert steeds verder te centraliseren en te bureaucratiseren.
Tot de mankamer Born behoorden 33 grote lenen (meestal grote hoeven zoals Lahrhof, Watersleijerhof, Ophovenerhof, Wolfrath, Blumenthal enz., maar ook bijvoorbeeld de tienden van Sittard, de Ophovenermolen) en 53 kleine lenen (meestal landerijen, maar ook tienden, de Poelmolen bij Holtum en een half huis aan de Sittardse Markt).
Het tweede deel van het boek geeft een systematisch overzicht van de lenen, met gegevens over ligging, oppervlakte, beschrijvingen, alle bekende leenverheffingen plus exacte verwijzingen naar de mankamerarchieven.
Het boek is voorzien van illustraties en een namenindex.
ISBN 90 72115 07 4 Uitverkocht, bestel PDF