Over Charles Beltjens


Charles Beltjens 1832-1890

Wie was Charles Beltjens?

Dichter Charles (Karel Michel Hubert) Beltjens werd op 2 mei 1832 geboren in de Limbrichterstraat (nu nr 24,  het rechterdeel van de panden waarin Rousseau Chocolade gevestigd is).

Zijn vader was François Antoon Hubert Beltjens, zoon van een Roermondse horlogemaker, en zijn moeder Marie Ide Leloup, dochter van een uit Luik stammende edelsmid, die zich eind achttiende eeuw in Sittard had gevestigd.

Frans werkte ten tijde van zijn huwelijk in Sittard als looier. Zijn bruid had al een winkel in modeartikelen in de Limbrichterstraat en daar ging het echtpaar wonen. Ze stichtten een kinderrijk gezin dat helaas geteisterd werd door kindersterfte. Van de veertien kinderen stierven er liefst acht heel jong.

Charles Beltjens dichtte in het Frans. De basis daarvoor werd mogelijk al gelegd in zijn vroegste jeugd. De Sittardse gegoede burgerij gebruikte Frans als voertaal. Charles ouders hoorden in Roermond waarschijnlijk ook al tot de Frans sprekende standen. Ook in het gezin Leloup zal Frans gesproken zijn.

De lagere school doorliep Charles in de Sittardse Stadsschool, waar Johannes Pothast van 1821 tot 1854 de leiding had, en die vanaf 1831 gevestigd was in het voormalige domincanessenklooster Sint-Agnetenberg in de Plakstraat. Daarna volgde hij een jaar lessen aan het particuliere ‘College Kallen’, in 1831 opgericht door Johannes Andreas Kallen en gevestigd in het voormalige Dominicanenklooster. In 1843 ging hij vervolgens naar Rolduc dat juist in dat jaar ook werd opengesteld voor niet-priesterstudenten, en uitgroeide tot een vooraanstaande katholieke onderwijsinstelling. In Rolduc werd veel aandacht geschonken aan de culturele vorming van de leerlingen, vooral onder de invloed van directeur Hendrik Peters, die zelf veel belangstelling had voor (met name de Vlaamse) letterkunde. Peters dichtte zelf, maar dat deed hij dan weer in het Frans. Mogelijk heeft hij ook Charles Beltjens beïnvloed.

Frans was ook de omgangstaal in het toenmalige Rolduc. Ook muzikale vorming was er belangrijk. Of Charles daarvan destijds geprofiteerd heeft, is onzeker. Zeker is dat hij heeft leren vioolspelen.

Na Rolduc ging Charles bij een oom in Leuven wonen om het koopmansvak te leren. Dat werd geen succes. Wat Charles in de twee decennia hierna deed is vooralsnog onbekend. Vast staat dat hij in die periode in Parijs en Brussel gewoond heeft.

In Parijs kwam hij in aanraking met de ‘Parnassiens’ (Parnasse - Wikipedia), een groep dichters die de nadruk legde op vormvolmaaktheid en complexe versvormen, rationaliteit, en de opvatting dat het Christendom failliet was. Tegen het eind van zijn leven keerde Beltjens terug naar het Christendom.

Zijn vertrek uit Sittard had mogelijk te maken met een onbereikbare liefde. Charles werd verliefd op Isabelle de Borman, dochter van de gerespecteerde arts Frans Cornelis de Borman, door zijn huwelijk geliëerd aan de Sittardse magistratenfamilie Engelen. De geliefden troffen elkaar in de tuin achter het huis van de familie de Borman, die nu bekend staat als de 'Jardin d'Isabelle'. Daar staat nu het monument ter nagedachtenis aan Charles Beltjens.

Vader De Borman keerde zich tegen de verhouding tussen Charles en Isabelle. Mogelijk vond hij het standsverschil te groot. Charles’ vader was immers oorspronkelijk 'maar' een looier. Mogelijk speelden de liberale opvattingen van Beltjens een rol.

Pas in 1872 keerde Charles weer (komend vanuit Brussel) terug naar zijn ouderlijk huis in Sittard, waar hij tot zijn dood in 1890 bleef wonen. Zijn dichtkunsten maakten in zijn geboortestad geen indruk. Hij trok wel aandacht door zijn flamboyante uiterlijk, dat hem in Sittard de bijnaam ‘Rinaldo Rinaldini' opleverde, en door het feit dat hij dag in dag uit zat te drinken in het café van ‘Vatter Schiffelers’.

Op 20 juni 1890 overleed hij te Sittard. Zijn overlijdensakte vermeldt als beroep; ‘koopman’. Dichter was natuurlijk geen beroep. Zijn onbereikbare liefde Isabelle de Borman stierf, net als Charles ongehuwd, op 14 februari 1901.

Voor uitgebreidere informatie over Charles Beltjens zie:

Valkhoff, Een vergeten Limburgs romanticus, De Gids. Jaargang 104 - DBNL
Fons Hermans, Charles Beltjens, de romanticus, Mensen in hun tijd. 12 Limburgse portretten, Fons Hermans - DBNL
Wiel Kusters, Wiel Kusters Entree (1), Tirade. Jaargang 26 (nrs. 272-283) - DBNL
Charles Beltjens, Poésies, deel 39 in de Charles Beltjens reeks, Inhoudsopgave van Poésies, Charles Beltjens - DBNL